عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )

72

منازل السائرين ( شرح عبد الرزاق الكاشانى ) ( فارسى )

[ - مقدارى كه او را ضعيف نسازد و از رمق نيندازد ] دورى جويد ، و بدين وسيله فراغتى براى آبادانى وقت [ با پرداختن به حضور و مراقبت ] و ريشه‌كن كردن آشفتگى [ و اضطراب از قلب ] و آراستن خود به زيور انبياء و صديقين [ - شبيه كردن خود به ايشان در وصف ] فراهم آورد . درجهء سوم ، زهد [ و دورى ] از زهد است ، كه با سه چيز حاصل مىشود : 1 - كوچك شمردن آنچه نسبت به آن زهد ورزيده‌اى . 2 - يكسان بودن حالات نزد تو . 3 - گذر از شهود اكتساب [ و بهره‌گيرى ] با نظر به وادى حقايق . [ توضيح اينكه : سالك بدين سبب زهد خود را در نظر مىآورد و بدان توجه مىكند كه در قلب او ميل به دنياست و در عين حال نعمتهاى اخروى را بزرگ مىشمارد ؛ و ازاين‌رو خواسته‌هاى دنيوى خود را براى كسب نعمتهاى اخروى ترك مىگويد . امّا هنگامى كه بنده عظمت حق‌تعالى را با نور تجلى درمىيابد ، آخرت و آنچه در آن است ، در نظرش كوچك مىگردد ، چه رسد به دنياى فانى . و در نتيجه دنيا در نظر او كوچك‌تر از آن خواهد بود كه از آن دورى شود ؛ و همچنين آخرت ؛ چرا كه او در اين مقام به ما سوى اللّه به ديدهء فنا مىنگرد ، و در نتيجه فقر و غنى نزد او يكسان مىگردد ، و هيچ رغبت و ميل و حبّ و بغضى در دل او باقى نمىماند ، بلكه اساسا به وجود و عدم دنيا توجهى ندارد . و اين است حقيقت زهد در زهد . ] باب هفتم : ورع [ - پرهيزگارى ] قال اللّه عزّ و جلّ : « وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ . » الورع توقّ مستقصى على حذر ، أو تحرّج على تعظيم . و هو آخر مقام الزهد للعامّة ، و أوّل مقام الزهد للمريد . و هو على ثلاث درجات : الدرجة الأولى تجنّب القبائح ، لصون النفس ، و توفير الحسنات ، و صيانة الإيمان .